Düzyazı Türleri / Yardımcı Türler - Gezi Yazısı (Seyahatname)
Düzyazı Türleri / Yardımcı Türler - Gezi Yazısı (Seyahatname)
Yazarın yurt içinde ve yurt dışında gezip gördüğü yerlerin ilgi çekici özelliklerini anlattığı yazı türüdür.
- Eskiden gezi yazılarına seyahatname (seyahat yazısı) denirdi.
- Bilinçli bir gözlem bu türün ilk koşuludur.
- Gezi yazısında yazar daima, gezdiği yerleri anlatmalı, uydurma, yanlış bilgiler vermemelidir.
- Yazar gördüklerini, okuyucusunun daha iyi algılaması için, karşılaştırma yapar. Okur sanki o yerleri sanatçıyla gezer gibi olur.
Dünya edebiyatında gezi yazısının ilk örnekleri sayılabilecek eserleri verenlerin başında Heredotos, Marco Polo ve İbn-i Batuta gelir. - İlk seyahatname Seydi Ali Reis’in Mir’atül Memalik adlı eseridir.
- Türk edebiyatındaki ilk seyahatname Evliya Çelebi’nin Seyahatname adlı eseridir.
- Batılı anlamda ilk gezi yazıları Ahmet Mithat Efendi’nin Avrupa’da Bir Cevelan adlı eseridir.
- Türk edebiyatında Batılı anlamda gezi yazısı örnekleri Tanzimat döneminde yazarların Avrupa’ya gitmesiyle verilmeye başlanmıştır.
Önemli gezi yazıları şunlardır:
(Tanzimat döneminden öncekiler)
Seydi Ali Reis: Mir’atül Memalik
Nabi: Tuhfetü’l Harameyn
Piri Reis: Kitab-ı Bahriye
Evliya Çelebi: Seyahatname
Yirmisekiz Çelebi Mehmet: Paris Sefaretnamesi
(Tanzimat ve sonrasındakiler) dersimiz.com
Ahmet Mithat Efendi: Avrupa’da Bir Cevelan
Direktör Ali Bey: Seyahat Jurnali
Cenap Şahabettin: Hac Yolunda, Afak-ı Irak, Avrupa Mektupları
Ahmet Haşim: Frankfurt Seyahatnamesi
Falih Rıfkı Atay: Denizaşırı, Bizim Akdeniz, Tuna Kıyıları, Taymis Kıyıları, Yolcu Defteri, Zeytindağı
Reşat Nuri Güntekin: Anadolu Notları
Attila İlhan: Abbas Yolcu
Sadri Ertem: Ankara-Bükreş
İsmail Habip Sevük: Tuna’dan Batıya
Azra Erhat: Mavi Akdeniz, Mavi Anadolu
* GEZİ YAZISI-ANI: Gezi yazılarında özne dış dünyadır. Anılar da ise özne kişinin kendisidir.
* GEZİ YAZISI-RÖPORTAJ: Gezi yazısında amaç, gezip görülen yerlerle ilgili duygu ve düşünceleri aktarmak ve okuyucuda gezme isteği uyandırmakken; röportajda amaç, bir olayı, bir durumu, bir sorunu gezip görerek insanlarla konuşarak araştırmaktır.
Düzyazı Türleri Yardımcı Türler Gerçek Yaşama Bağlı Türler Gezi Yazısı Seyahatname edebiyat ders notu konu özeti çalışma notları özetler ders anlatım önemli gezi yazıları