AÇIKLAMALI TÜRKÇE ATASÖZLERİ SÖZLÜĞÜ

Köpeklerin duası kabul olsa gökten kemik yağar. Atasözünün Açıklaması:Eğer art niyetli, aşağılık kişilerin istedikleri yerine gelseydi, onlar mutlu olurken dünya kötülüklerle dolar; iyilere de barınacak yer bulunamazdı. Şükür ki bunların dilekleri yerine gelmemektedir.

Köpeklerin uluması bulutlara zarar vermez.(Arap Atasözü) Atasözünün Açıklaması:

Köpeksiz köy buldu değneksiz gezer. Atasözünün Açıklaması:

Köpeksiz sürüye (köye) kurt dalar (iner). Atasözünün Açıklaması:Koruyucusuz kalan yere veya ülkeye düşman girer, saldırır, ne var ne yok hepsini talan eder. Eğer elinizdeki yeri ya da ülkeyi iyi koruyup gözetirseniz, düşman sizden uzak durur ve kötü sonlarla karşılaşmazsınız.

Köprüyü gecene kadar, ayıya dayı de. Atasözünün Açıklaması:Kişi işini gördürünceye kadar yardım beklediği kimseye dil döker, onu över, ne kadar kötü de olsa onu göklere çıkarır. Ancak işini gördürdükten sonra bu tavrı birdenbire değişir. Karşısındaki kimse, sanki o övdüğü kimse değildir. Kuşkusuz bu tavır iki yüzlü kimselerin tavrıdır ki namuslu insanlar bundan uzaktırlar.

Körle yatan şaşı kalkar (İtle yatan bitle kalkar). Atasözünün Açıklaması:Değersiz, kötü, ahlâksız kişilerle ilişki kurup arkadaşlık yapanlar ister istemez onlardan etkilenir ve kötü huylar kaparlar. Çünkü insanı en çok etkileyen yakınında bulunduğu insanlardır.

Körler memleketinde şaşılar padişah olur. Atasözünün Açıklaması:Bilgisiz, anlayışsız, beceriksiz insanların bulunduğu bir yerde, çok az bilgi, anlayış ve becerisi bulunan kişiler başa geçip yönetimi ele alırlar.

Körler sağırlar birbirini ağırlar. Atasözünün Açıklaması:

Kötü komşu insanı (adamı) hacet sahibi eder. Atasözünün Açıklaması:İnsanlar en çok birbirlerine yakın olan insanlarla yardımlaşırlar. İnsanın yardımlaşacağı insanlardan biri de komşusudur. Eğer komşu kötü huylu biri ise, kendisinden emanet olarak istenen bir şeyi vermez. Emanet isteyen de geri çevrildiği için ihtiyaç duyduğu şeyi satın almak zorunda kalır. Böylelikle o kötü komşu, insanı bir alet-eşya sahibi yapmış olur.

Kötü söyleme eşine, ağu katar-aşına. Atasözünün Açıklaması:Yakın ilişkide bulunduğun kimselere (aile fertleri, komşu, arkadaş, mesai arkadaşları vs.) iyi davran, onları incitip kırma. Eğer böyle yaparsan onlar da senin hakkında hiç iyi düşünmezler, sana daha büyük kötülük yapma yoluna giderler.

Kötü tarlanın verdiğini, yiğit kardeş vermez. Atasözünün Açıklaması:

Kul azmayınca Hak yazmaz. Atasözünün Açıklaması:Kişinin başına gelen felâketler hep onun azgınlığı, sapkınlığı yüzündendir. Çünkü Yüce Allah hiçbir kuluna zulüm yapmaz. Doğru yolda giden toplumlar selâmete ermişler, sapanlar ise felâketlerle karşı karşıya kalmışlardır.

Kul sıkışmayınca Hızır yetişmez. Atasözünün Açıklaması:Sıkıntıda olan, dara düşen ve kendisine inanan insanları Yüce Allah darda koymaz. Onlara en sıkışık anlarında yardım eder, yeter ki o kullar kötü yola sapmadan sabrederek yollarına devam etsinler.

Kurda, "Neden boynun (ensen) kalın?" demişler; "İşimi kendim görürüm de ondan" demiş. Atasözünün Açıklaması:Kendi işini kendisi gören, başkasına bırakıp yaptırmayan kişinin içi rahattır; çünkü işin bütün yükü ve sorumluluğu ona aittir. Dolayısıyla hiç kaygılanıp üzülmez de, keyfine bakar.

Kurt dumanlı havayı sever. Atasözünün Açıklaması:Kötü niyetli kimseler ortalıktaki karışıklıklardan yararlanma yoluna giderler. Çünkü o anda dikkatler dağılmıştır, kimin ne yaptığı belli değildir. Dolayısıyla kendilerine engel olacak kimselerin bulunmadığı bu ortamı sever ve bu ortamın oluşmasını istekle beklerler.

Kurt kocayınca köpeğin maskarası olur. Atasözünün Açıklaması:Güçlü, kuvvetli bir kurt ile köpekler kolay kolay başa çıkamazlar, ondan çekinip korkarlar. Bunun gibi her bakımdan güçlü, kuvvetli iken herkesi korkutan, tedirgin eden, yıldıran kişi, bu gücünü-kuvvetini kaybettikten sonra onun bunun, aşağılık kimselerin eğlencesi ve oyuncağı hâline gelir.

Kurt kuzu kaptığı yeri dokuz defa yoklar. Atasözünün Açıklaması:

Kurt tüyünü (köyünü) değiştirir, huyunu değiştirmez. Atasözünün Açıklaması:Kötü, zalim kimseler kılık-kıyafetlerini, oturdukları ev ve yerlerini değiştirseler de huylarını değiştirmezler; onların bu kötü yapıları devam edip gider.

Kuru laf karın doyurmaz. Atasözünün Açıklaması:Bir gayret göstermeden, bir yatırım yapmadan yalnızca boş sözlerle başarı elde etmek mümkün değildir.

Kurunun yanında yaş da yanar. Atasözünün Açıklaması: